گودبرداری و خاکبرداری ساختمان؛ تفاوت ها، مراحل اجرا و اصول ایمنی

گودبرداری و خاکبرداری از نخستین عملیات اجرایی در بسیاری از پروژه های ساختمانی هستند. پیش از آنکه پی، فونداسیون یا طبقات زیرزمین اجرا شوند، باید زمین براساس نقشه های مصوب، شرایط خاک و ترازهای طراحی شده آماده شود. در این مرحله ممکن است بخشی از خاک برداشته شود، سطح زمین اصلاح شود یا گودی با عمق مشخص برای اجرای زیرزمین و پی ایجاد شود.
با وجود شباهت ظاهری، گودبرداری و خاکبرداری یک مفهوم نیستند. خاکبرداری معمولاً به برداشت و جابه جایی خاک برای اصلاح تراز، آماده سازی زمین یا رسیدن به شکل موردنیاز پروژه گفته می شود؛ اما گودبرداری معمولاً با ایجاد فضای زیر تراز طبیعی زمین برای اجرای پی، زیرزمین یا سازه های مدفون ارتباط دارد.
اهمیت این عملیات فقط به آماده سازی زمین محدود نمی شود. شرایط خاک، عمق گود، ساختمان های مجاور، وجود آب زیرزمینی، تأسیسات مدفون و نحوه پایدارسازی جداره ها می توانند مستقیماً بر ایمنی پروژه اثر بگذارند. به همین دلیل، گودبرداری باید براساس مطالعات فنی، نقشه های اجرایی و طراحی مهندسی انجام شود، نه صرفاً براساس تجربه اپراتور ماشین آلات.
گودبرداری ساختمان چیست؟
گودبرداری ساختمان به مجموعه عملیات برداشت خاک و ایجاد فضای زیر تراز طبیعی زمین گفته می شود که برای اجرای بخش های زیرزمینی ساختمان یا رسیدن به تراز موردنیاز طراحی انجام می گیرد. این عملیات می تواند برای اجرای پی، فونداسیون، زیرزمین، پارکینگ، انباری، مخزن آب، چاه آسانسور یا سایر اجزای مدفون ساختمان انجام شود.
گودبرداری ممکن است در پروژه های کوچک عمق محدودی داشته باشد یا در ساختمان های دارای چند طبقه زیرزمین، به گودهای عمیق و پیچیده تبدیل شود. هرچه عمق گود بیشتر شود یا فاصله ساختمان های مجاور کمتر باشد، اهمیت بررسی های ژئوتکنیکی، طراحی سازه نگهبان و کنترل تغییرشکل های زمین بیشتر می شود.
در گودبرداری، هدف فقط خارج کردن خاک نیست. گود باید به گونه ای اجرا شود که پایداری جداره ها حفظ شود، ساختمان های اطراف دچار نشست یا ترک نشوند و محیط کار برای نیروهای اجرایی ایمن بماند.

خاکبرداری ساختمان چیست؟
خاکبرداری به عملیات برداشت، جابه جایی یا خارج کردن خاک و مصالح موجود از محدوده پروژه گفته می شود. هدف از خاکبرداری می تواند اصلاح تراز زمین، آماده سازی بستر، حذف خاک نامناسب، ایجاد شیب طراحی شده یا آماده کردن محل برای اجرای راه، محوطه، پی و سایر بخش های پروژه باشد.
برای مثال، فرض کنید زمینی دارای پستی و بلندی است و تراز نهایی ساختمان باید در ارتفاع مشخصی اجرا شود. در این حالت ممکن است بخش های مرتفع زمین برداشته شوند تا سطح پروژه به تراز موردنظر برسد. خاکبرداری در پروژه های راه سازی، محوطه سازی، اجرای خطوط لوله و پروژه های عمرانی نیز کاربرد گسترده ای دارد.
بنابراین، خاکبرداری را نباید فقط به عملیات کم عمق یا هموارکردن زمین محدود کرد. حجم و عمق خاکبرداری به نقشه ها، شرایط زمین و نیاز پروژه وابسته است.
تفاوت گودبرداری و خاکبرداری ساختمان چیست؟
مهم ترین تفاوت گودبرداری و خاکبرداری به هدف، شکل عملیات و شرایط اجرایی آن ها مربوط می شود. خاکبرداری بیشتر با برداشت خاک، اصلاح تراز و آماده سازی زمین ارتباط دارد؛ در حالی که گودبرداری معمولاً برای ایجاد فضای زیر تراز زمین و اجرای بخش هایی مانند پی یا زیرزمین انجام می شود.
عمق نیز می تواند یکی از تفاوت های این دو عملیات باشد، اما نباید آن را تنها معیار در نظر گرفت. گاهی یک خاکبرداری وسیع می تواند عمق قابل توجهی داشته باشد و از طرف دیگر، یک گود برای اجرای پی ممکن است عمق زیادی نداشته باشد. به همین دلیل، تعریف عملیات باید براساس هدف طراحی، هندسه کار و شرایط اجرایی انجام شود.
| موضوع | خاکبرداری | گودبرداری |
|---|---|---|
| هدف اصلی | اصلاح تراز، آماده سازی یا برداشت خاک | ایجاد فضای زیر تراز زمین برای پی، زیرزمین یا سازه مدفون |
| شکل عملیات | ممکن است سطحی، گسترده یا خطی باشد | معمولاً به ایجاد گود یا فضای زیرسطحی منجر می شود |
| عمق | متغیر و وابسته به پروژه | متغیر و وابسته به تراز پی یا زیرزمین |
| خطر ساختمان های مجاور | بسته به عمق و شرایط زمین | در گودهای عمیق معمولاً اهمیت بیشتری دارد |
| نیاز به پایدارسازی | براساس شرایط خاک و هندسه عملیات | در بسیاری از گودهای شهری نیازمند بررسی تخصصی است |
تفاوت گودبرداری، خاکبرداری، حفاری و پی کنی
این چهار اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما مفهوم یکسانی ندارند.
خاکبرداری به برداشت و جابه جایی خاک برای رسیدن به تراز یا شکل موردنیاز پروژه گفته می شود. گودبرداری معمولاً برای ایجاد فضای زیر تراز طبیعی زمین و اجرای بخش های زیرزمینی ساختمان انجام می گیرد.
حفاری اصطلاحی عمومی تر است و می تواند شامل ایجاد چاه، کانال، ترانشه یا هر نوع فضای حفرشده در زمین باشد. برای نمونه، حفاری ترانشه تأسیسات یا حفاری مسیر لوله آب، نوعی عملیات حفاری محسوب می شود.
پی کنی نیز به عملیات آماده سازی محل اجرای پی مربوط است. در پی کنی، خاک تا تراز و ابعاد مشخص شده در نقشه های سازه برداشته می شود تا بستر مناسب برای اجرای پی فراهم شود.
گودبرداری ساختمان چرا انجام می شود؟
گودبرداری به دلایل مختلفی انجام می شود و هدف آن در هر پروژه می تواند متفاوت باشد. یکی از رایج ترین دلایل، ایجاد فضای لازم برای اجرای پی و فونداسیون در تراز طراحی شده است. در بعضی پروژه ها نیز گودبرداری برای ساخت زیرزمین، پارکینگ، انباری، موتورخانه، چاه آسانسور یا مخازن زیرزمینی انجام می شود.
در ساختمان های شهری، کمبود زمین و نیاز به تأمین پارکینگ باعث شده است استفاده از طبقات زیرزمین افزایش پیدا کند. به همین دلیل، گودبرداری در بسیاری از پروژه های چندطبقه به یکی از مراحل مهم اجرایی تبدیل شده است.
باید توجه داشت که گودبرداری به تنهایی باعث افزایش مقاومت ساختمان در برابر زلزله نمی شود. عملکرد لرزه ای ساختمان به طراحی سازه، سیستم باربر جانبی، نوع پی، شرایط خاک و کیفیت اجرا وابسته است. گودبرداری فقط فضای لازم برای اجرای اجزای طراحی شده را فراهم می کند.
مراحل گودبرداری ساختمان
گودبرداری ایمن از روشن کردن ماشین آلات شروع نمی شود. پیش از آغاز عملیات، باید شرایط زمین، ساختمان های مجاور، نقشه های اجرایی و خطرهای احتمالی بررسی شوند.
بررسی نقشه ها و اطلاعات پروژه
در ابتدا باید نقشه های معماری، سازه، فونداسیون و ترازهای اجرایی بررسی شوند. عمق نهایی گود، محل پی ها، تعداد طبقات زیرزمین و جزئیات سازه نگهبان باید مشخص باشد.
اجرای گود بدون شناخت ترازهای طراحی می تواند باعث برداشت بیش ازحد خاک، افزایش هزینه و ایجاد مشکل در اجرای فونداسیون شود.
انجام مطالعات ژئوتکنیک و بررسی خاک
شناخت خاک یکی از مهم ترین بخش های طراحی گود است. نوع خاک، مقاومت برشی، تراکم، چسبندگی، زاویه اصطکاک داخلی، سطح آب زیرزمینی و لایه بندی زمین می توانند بر پایداری گود اثر بگذارند.
برای مثال، رفتار یک گود در خاک متراکم و خشک با رفتار همان گود در خاک سست و اشباع یکسان نیست. به همین دلیل، انتخاب شیب دیواره یا نوع سازه نگهبان باید براساس اطلاعات واقعی زمین انجام شود.
بررسی ساختمان های مجاور
پیش از شروع گودبرداری، وضعیت ساختمان های اطراف باید بررسی و مستندسازی شود. نوع سازه، سن ساختمان، وجود ترک، کیفیت دیوارهای مرزی، وضعیت پی و فاصله ساختمان از محل گود از موارد مهم هستند.
در ساختمان های قدیمی، حتی تغییرشکل محدود خاک ممکن است باعث ایجاد ترک یا آسیب شود. ثبت وضعیت اولیه ساختمان های مجاور می تواند در کنترل خطر و بررسی تغییرات احتمالی بعدی مفید باشد.
شناسایی تأسیسات زیرزمینی
مسیر لوله های آب، گاز، فاضلاب، کابل های برق و سایر تأسیسات مدفون باید پیش از شروع عملیات مشخص شود. برخورد بیل مکانیکی با تأسیسات زیرزمینی می تواند باعث حادثه، قطع خدمات یا خسارت گسترده شود.
طراحی و اجرای سازه نگهبان
اگر پایداری جداره گود یا ساختمان های مجاور در معرض خطر باشد، باید روش مناسب پایدارسازی براساس طراحی مهندسی انتخاب و اجرا شود. مقررات ایمنی بر تأمین پایداری جداره ها، دیوارها و ساختمان های مجاور و استفاده از شمع، سپر، مهار یا سازه نگهبان در شرایط لازم تأکید دارند.
اجرای مرحله ای گودبرداری
در بسیاری از گودهای عمیق، عملیات نباید یک باره تا تراز نهایی انجام شود. گودبرداری ممکن است به صورت مرحله ای انجام شود و هم زمان با پایین رفتن تراز گود، اجزای سازه نگهبان یا سیستم پایدارسازی اجرا شوند.
ترتیب مراحل باید مطابق نقشه ها و روش اجرایی مصوب پروژه باشد.
کنترل و پایش گود
پس از شروع گودبرداری، وضعیت جداره ها، ساختمان های مجاور، سازه نگهبان و نشانه های تغییرشکل باید به طور منظم بررسی شود. ایجاد ترک جدید، جابه جایی دیواره، نشست زمین یا تغییر وضعیت مهارها می تواند نشانه وجود مشکل باشد و باید فوراً توسط افراد متخصص بررسی شود.
خطرات اصلی گودبرداری
گودبرداری از عملیات پرخطر ساختمانی است؛ زیرا هم زمان با خاک، آب، ماشین آلات سنگین، ساختمان های مجاور و نیروی انسانی سروکار دارد.
ریزش جداره گود
ریزش دیواره یکی از مهم ترین خطرات گودبرداری است. خاک ممکن است به دلیل سستی، وجود آب، بار اضافی در لبه گود، ارتعاش، بارندگی یا اجرای نادرست سازه نگهبان دچار لغزش یا ریزش شود.
هیچ دیواره ای نباید فقط براساس ظاهر پایدار آن ایمن فرض شود. شرایط خاک ممکن است در اثر بارندگی، نشت آب یا تغییر بارهای اطراف تغییر کند.
آسیب به ساختمان های مجاور
گودبرداری می تواند باعث جابه جایی خاک و ایجاد نشست یا تغییرشکل در ساختمان های اطراف شود. احتمال آسیب در ساختمان های قدیمی، دیوارهای بنایی و ساختمان هایی که پی آن ها در عمق کم قرار دارد، ممکن است بیشتر باشد.
سقوط افراد و مصالح
لبه گود باید به گونه ای محافظت شود که افراد، ابزار و مصالح به داخل آن سقوط نکنند. مسیرهای رفت وآمد و محل استقرار ماشین آلات نیز باید با توجه به فاصله ایمن از لبه گود تعیین شوند.
برخورد با تأسیسات مدفون
برخورد با لوله گاز، کابل برق یا خطوط آب می تواند حادثه ساز باشد. شناسایی دقیق تأسیسات پیش از شروع عملیات اهمیت زیادی دارد.
تجمع آب و کاهش پایداری خاک
آب سطحی یا آب زیرزمینی می تواند مقاومت خاک را کاهش دهد و فشارهای وارد بر دیواره گود را تغییر دهد. مدیریت آب باید بخشی از برنامه اجرایی گود باشد، نه اقدامی که بعد از ایجاد مشکل انجام شود.
خطرات ماشین آلات
حرکت بیل مکانیکی، کامیون و سایر تجهیزات در نزدیکی گود می تواند بار و ارتعاش ایجاد کند. محل حرکت و استقرار ماشین آلات باید با توجه به شرایط خاک و طراحی پروژه تعیین شود.
سازه نگهبان چیست؟
سازه نگهبان مجموعه ای از اجزای سازه ای و اجرایی است که برای حفظ پایداری جداره گود، کنترل جابه جایی خاک و کاهش خطر آسیب به ساختمان ها و تأسیسات مجاور استفاده می شود.
نوع سازه نگهبان برای همه پروژه ها یکسان نیست. انتخاب روش مناسب به عواملی مانند عمق گود، نوع خاک، سطح آب زیرزمینی، عرض زمین، فاصله ساختمان های مجاور، امکان ورود به ملک های اطراف، محدودیت های اجرایی و هزینه پروژه وابسته است.
سازه نگهبان باید براساس طراحی مهندسی انتخاب شود. انتخاب روش صرفاً به دلیل ارزان بودن یا رایج بودن آن در یک منطقه می تواند خطر ایجاد کند.

انواع سازه نگهبان در گودبرداری
سازه نگهبان خرپایی
در روش خرپایی، اعضای قائم و مورب برای انتقال نیروهای جانبی خاک و حفظ پایداری جداره استفاده می شوند. این روش در بسیاری از پروژه های شهری ایران کاربرد دارد و معمولاً به فضای داخلی گود نیاز دارد.
یکی از محدودیت های این روش، اشغال بخشی از فضای داخل گود است؛ بنابراین باید هماهنگی لازم با مراحل اجرای سازه و فونداسیون انجام شود.
روش نیلینگ یا دوخت به پشت
در روش نیلینگ، میلگردها یا عناصر فولادی در داخل خاک نصب می شوند و با شاتکریت و اجزای دیگر، جداره گود را پایدار می کنند. اجرای این روش معمولاً مرحله ای است و هم زمان با گودبرداری، عملیات پایدارسازی انجام می شود.
نیلینگ به بررسی شرایط زمین، فضای پشت دیواره و ضوابط مربوط به محدوده مجاور نیاز دارد.
روش انکراژ یا مهارگذاری
در روش انکراژ، مهارهای پیش تنیده برای کنترل نیروهای جانبی خاک استفاده می شوند. این روش می تواند در گودهای عمیق کاربرد داشته باشد، اما طراحی و اجرای آن تخصصی است و باید محدودیت های ملکی و اجرایی پشت دیواره بررسی شود.
دیوار دیافراگمی
دیوار دیافراگمی یک دیوار بتن آرمه درجا است که پیش از گودبرداری یا هم زمان با مراحل آن اجرا می شود. این روش می تواند برای گودهای عمیق و شرایطی که کنترل تغییرشکل و آب اهمیت زیادی دارد، مناسب باشد.
اجرای دیوار دیافراگمی به تجهیزات تخصصی و هزینه بیشتری نیاز دارد و انتخاب آن باید براساس بررسی فنی و اقتصادی انجام شود.
اجرای شمع
در این روش، شمع ها در فواصل و آرایش مشخص اجرا می شوند تا بخشی از پایداری جداره را تأمین کنند. بسته به طراحی، ممکن است از شمع های بتنی یا فولادی و اجزای تکمیلی استفاده شود.
سپرکوبی
در روش سپرکوبی، صفحات یا مقاطع مخصوص در زمین قرار می گیرند تا جداره گود یا ترانشه را نگه دارند. این روش در بعضی پروژه های عمرانی و شرایط خاص خاک کاربرد دارد.
روش پلکانی یا منبری
در روش پلکانی، جداره گود به صورت پله ای اجرا می شود تا شیب کلی پایدارتر شود. این روش به فضای کافی نیاز دارد و در زمین های کوچک شهری ممکن است قابل اجرا نباشد.
پایداری پله ها باید براساس شرایط واقعی خاک بررسی شود و نباید صرفاً براساس تجربه یا شکل ظاهری انتخاب شود.
عوامل مؤثر بر انتخاب سازه نگهبان
انتخاب سازه نگهبان فقط به عمق گود وابسته نیست. نوع و لایه بندی خاک، سطح آب زیرزمینی، فاصله ساختمان های مجاور، بارهای اطراف، عرض زمین، وجود معبر یا تأسیسات، محدودیت های ملکی و امکانات اجرایی همگی در انتخاب روش نقش دارند.
برای نمونه، ممکن است دو گود با عمق یکسان به روش های متفاوتی پایدار شوند؛ زیرا شرایط خاک یا ساختمان های مجاور آن ها متفاوت است.
قبل از شروع گودبرداری چه مواردی باید بررسی شود؟
پیش از شروع عملیات، باید اطلاعات فنی پروژه و شرایط محل به صورت کامل بررسی شوند. این بررسی شامل نقشه های مصوب، گزارش خاک، وضعیت ساختمان های مجاور، تأسیسات زیرزمینی، مسیر ورود ماشین آلات و برنامه مدیریت آب است.
همچنین محل چاه های قدیمی، قنات، کانال های متروکه یا فضاهای خالی زیر زمین باید شناسایی شود. وجود چنین فضاهایی می تواند باعث کاهش ظرفیت خاک و ایجاد خطر در زمان گودبرداری شود.
در پروژه هایی که ساختمان قدیمی تخریب می شود، بررسی وضعیت پی، چاه ها و دیوارهای مشترک اهمیت بیشتری پیدا می کند.
نکات مهم ایمنی در زمان گودبرداری
ایمنی گودبرداری فقط با نصب نرده یا استفاده از کلاه ایمنی تأمین نمی شود. ایمنی باید از مرحله طراحی شروع شود و تا پایان عملیات ادامه داشته باشد.
دیواره های گود باید مطابق شرایط خاک و طرح پایدارسازی کنترل شوند. مصالح و ماشین آلات نباید بدون بررسی فنی در فاصله نزدیک لبه گود قرار بگیرند؛ زیرا بار اضافی می تواند پایداری خاک را کاهش دهد.
مسیرهای ورود و خروج کارکنان باید ایمن باشند و لبه گود باید در برابر سقوط افراد و اجسام محافظت شود. همچنین آب های سطحی نباید به داخل گود هدایت شوند.
پس از بارندگی، زلزله، نشت آب، توقف طولانی عملیات یا مشاهده ترک و تغییرشکل، وضعیت گود باید دوباره بررسی شود.

علائم خطر در گودبرداری
برخی نشانه ها می توانند احتمال ناپایداری را افزایش دهند و نباید نادیده گرفته شوند. ایجاد ترک جدید در زمین یا ساختمان مجاور، تغییرشکل دیواره، نشست در اطراف گود، ریزش موضعی خاک، افزایش ناگهانی آب، تغییر وضعیت مهارها یا شنیده شدن صداهای غیرعادی از جمله علائمی هستند که نیاز به بررسی فوری دارند.
در چنین شرایطی، ادامه عملیات بدون ارزیابی فنی می تواند خطر را افزایش دهد.
حداکثر عمق گودبرداری چقدر است؟
برای حداکثر عمق گودبرداری یک عدد ثابت وجود ندارد. عمق مجاز به شرایط خاک، سطح آب زیرزمینی، فاصله ساختمان های مجاور، ابعاد گود، بارهای اطراف و روش پایدارسازی وابسته است.
ممکن است یک گود کم عمق در مجاورت ساختمان قدیمی به بررسی و حفاظت ویژه نیاز داشته باشد، در حالی که گودی عمیق تر در زمین باز و با طراحی مناسب بتواند با ایمنی اجرا شود.
بنابراین، پاسخ به سؤال «حداکثر عمق گودبرداری چقدر است؟» بدون بررسی اطلاعات پروژه، پاسخ مهندسی دقیقی نخواهد بود.
هزینه گودبرداری ساختمان به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه گودبرداری فقط براساس متراژ زمین تعیین نمی شود. عمق گود، حجم خاک، نوع زمین، دسترسی ماشین آلات، فاصله حمل خاک، تعداد طبقات زیرزمین، نیاز به سازه نگهبان، وجود آب زیرزمینی و شرایط ساختمان های مجاور می توانند هزینه نهایی را تغییر دهند.
در بعضی پروژه ها، هزینه پایدارسازی و سازه نگهبان ممکن است بخش مهمی از هزینه عملیات گود را تشکیل دهد. به همین دلیل، برآورد هزینه باید براساس نقشه ها، گزارش خاک و روش اجرایی انجام شود.
جمع بندی
گودبرداری و خاکبرداری هر دو از عملیات مهم آماده سازی زمین هستند، اما هدف و شرایط اجرایی آن ها یکسان نیست. خاکبرداری بیشتر با برداشت و اصلاح تراز زمین ارتباط دارد، در حالی که گودبرداری برای ایجاد فضای زیر تراز زمین و اجرای بخش هایی مانند پی و زیرزمین انجام می شود.
مهم ترین موضوع در گودبرداری، صرفاً رسیدن به عمق موردنظر نیست؛ بلکه حفظ پایداری خاک، کنترل تغییرشکل ها، حفاظت از ساختمان های مجاور و تأمین ایمنی نیروهای اجرایی اهمیت دارد.
هر پروژه باید براساس شرایط واقعی زمین و طراحی مهندسی بررسی شود. استفاده از یک روش ثابت برای همه گودها یا تعیین عمق ایمن بدون مطالعه خاک، می تواند تصمیم نادرستی باشد.
سوالات متداول
گودبرداری ساختمان چیست؟
گودبرداری به عملیات برداشت خاک و ایجاد فضای زیر تراز طبیعی زمین برای اجرای پی، زیرزمین، پارکینگ، انباری یا سایر اجزای مدفون ساختمان گفته می شود.
تفاوت گودبرداری و خاکبرداری چیست؟
خاکبرداری بیشتر برای برداشت خاک، اصلاح تراز و آماده سازی زمین انجام می شود؛ اما گودبرداری معمولاً برای ایجاد فضای زیر تراز زمین و اجرای پی یا طبقات زیرزمین کاربرد دارد.
آیا عمق، تنها تفاوت گودبرداری و خاکبرداری است؟
خیر. عمق یکی از عوامل قابل بررسی است، اما هدف عملیات، شکل حفاری، شرایط زمین و نوع پروژه نیز اهمیت دارند.
آیا هر گودبرداری به سازه نگهبان نیاز دارد؟
خیر. نیاز به سازه نگهبان باید براساس شرایط خاک، عمق گود، ساختمان های مجاور، هندسه گود و طراحی مهندسی تعیین شود.
خطرناک ترین حادثه در گودبرداری چیست؟
ریزش یا لغزش جداره گود یکی از مهم ترین خطرات است. این اتفاق می تواند باعث آسیب به نیروهای اجرایی، ساختمان های مجاور و تأسیسات اطراف شود.
آیا گودبرداری باعث مقاوم شدن ساختمان در برابر زلزله می شود؟
خیر. گودبرداری به تنهایی باعث افزایش مقاومت لرزه ای ساختمان نمی شود. عملکرد ساختمان در برابر زلزله به طراحی سازه، سیستم باربر، نوع پی، شرایط خاک و کیفیت اجرا وابسته است.
حداکثر عمق گودبرداری چقدر است؟
حداکثر عمق ثابت و یکسانی برای همه پروژه ها وجود ندارد. عمق مجاز باید براساس شرایط خاک، ساختمان های مجاور، آب زیرزمینی و روش پایدارسازی تعیین شود.
قبل از گودبرداری چه مواردی باید بررسی شود؟
نقشه های پروژه، گزارش خاک، ساختمان های مجاور، تأسیسات زیرزمینی، چاه های قدیمی، مسیر ماشین آلات، وضعیت آب های سطحی و طرح سازه نگهبان باید بررسی شوند.



